Castello di Meleto

Położony w centrum Chianti, w Meleto, średniowieczny zamek i jego okolica stanowią kwintesencję całej Toskanii.

W początkowej fazie, we wczesnym średniowieczu zamek był własnością benedyktynów. Nazwa Meleto pojawiła się po raz pierwszy w oficjalnych dokumentach rodziny Ricasoli (znamienitego rodu, który miał bronić granic Florencji) w 1269 roku.

Zamek Meleto, posiadający aż do XV wieku status twierdzy granicznej, był wielokrotnie celem wielu rozmaitych wojsk. Dopiero zwycięstwo Medyceuszy nad tą częścią Włoch w XV wieku spowodowało przekazanie zamku rodzinie Ricasoli. W kolejnych wiekach, kiedy to twierdza powoli traciła znaczenie militarne, jej właściciele zaczęli przekształcać ją w rezydencję letnią, którą jest do dnia dzisiejszego.

Castello di Meleto zachwyca wspaniałymi salami reprezentacyjnymi, których zdobienia pochodzą z XVIII wieku. Z tego też okresu pochodzą przepiękne ogrody przy zamkowe wraz z winnicami. Perełkę stanowi teatr dworski pochodzący z 1742 roku, który zachował się nieomal w idealnym stanie.

Swą świetność zamek zaczął powoli tracić w XIX wieku, kiedy to jego właściciele przenieśli się do większej i bogatszej rezydencji. Podupadającą posiadłość w latach 50-tych XX wieku zakupiło konsorcjum Vinicola Toscana, dzięki któremu odrestaurowano zabytkowe budynki i winnice.

Rocca Piancastagnaio

Miejscowość Piancastagnaio położona jest na stokach góry Amiata, w prowincji Siena, 60km od Sieny. Można dotrzeć do niej drogą Cassia lub drogą Abbadia S.Salvatore / Vetta Amiata / Piancastagnaio.
Od XI wieku obszar południowej Toskanii zlokalizowany wokół zamku Piancastagnaio był pod zarządem i jurysdykcją wpływowej rodziny feudalnej Aldobrandeschi.

Cały ten region obfituje w liczne historyczne ślady działalności tej niezwykle ważnej w historii Toskanii rodziny. Pośród wszystkich posiadłości Aldobrandeschich, Piancastagnaio było miejscem przeznaczonym rodzinie szlacheckiej przez mnichów z opactwa S. Salvatore od początku 1000 roku. Również hrabiowie Campiglia rościli sobie prawo do tej posiadłości i w XIII wieku stała się ona obiektem cichych sporów pomiędzy miastami Siena i Orvieto.
Możnowładcy Orvieto przejęli kontrolę nad tą potężną twierdzą w 1303 i utrzymali ją przez około pięćdziesiąt lat. W tym czasie weszli w spór z dziedzicami Aldobrandeschi, rodziną Orsini z Pitigliano, będących zwolennikami Republiki Sieny. Pomiędzy 1415 – 1430 w końcu Siena weszła w posiadanie Piancastagnaio, który został dołączony do Kapitanatu Radicofani. W XVII wieku osada zaczęła funkcjonować na zasadach lennych, gdzie władze miasta były wybierane spośród swojej społeczności.

Miasto posiada kolisty kształt, niegdyś otoczone murem obronnym wraz z kwadratowymi wieżami i czterema bramami. Mury i bramy zostały niemal całkowicie zniszczone, z wyjątkiem kilku fragmentów. Zachowały się trzy wieże, dwie z półokrągłym kształtem, a inne na planie kwadratu. Również widoczna jest główna brama miasta obok zamku Rocca i trzy inne mniejsze bramy na południowych murach: “Porta Romana”, “Porticciola” i “Porta di Voltaia”.

W najwyższym punkcie miejscowości wznosi się potężny zamek Rocca Aldobrandesca. Jest to imponująca średniowieczna budowla. Obiekt został zbudowany na planie kwadratu i charakteryzuje się wysokimi i wytrzymałymi ścianami. Z głównej bryły budynku „wyrastają” dwie wieże. Jedna z nich, większa o niezwykle grubych murach, stanowiła funkcje obronne, natomiast druga, położona po przeciwnej stronie miała bronić bram wjazdowych do miasta.
Cały kompleks został wyposażony w machikuły, czyli elementami obronnymi, stanowiącymi rodzaj ganka wystającego przed zewnętrzne muru, zaopatrzone w otwory strzelnicze., które zachowały się do dziś nieomal w nienaruszonym stanie. Cały zamek Rocca pozostaje w niezwykle dobrym stanie dzięki starannym pracom renowacyjnym.

Florencja, perła włoskiego renesansu, epoki wielkich osiągnięć, w której sukces architekta, uczonego i artysty zależał od jego dyskrecji, dziś staje się bardzo popularny kierunkiem turystycznym. Dopiero teraz to miasto ujawnia swoje sekrety.

Katedra Santa Maria del Fiore

Widać ją z każdego zakątka miasta, chodzi oczywiście o najsłynniejszą budowlę Florencji Katedra Santa Maria del Fiore. Katedrę wieńczy kopuła, która podobno kryje najpilniej strzeżony sekret architekta. Jest to budowla, którą koniecznie trzeba zobaczyć, jeśli planuje się wakacje we Florencji. Katedra wznosi się ponad domami niczym wielka góra. Konstrukcje o wysokości ponad 106 metrów i rozpiętości ponad 42 metrów od 600 lat pozostaje największą na świecie ośmiokątną kopułą murowaną. W jej wnętrzu znajduje się inne arcydzieło, ogromny fresk o powierzchni prawie 1100 m2. Jest to sód ostateczny namalowany przez ulubieńca Medyceuszów Giorgio Vasariego. To jeden z największych fresków na świecie. Kopuła, która z pozoru nie ma żadnego podparcia, wydaje się być cudem techniki budowlanej i dla większości architektów renesansu istotnie nim była.
Gdy w 1380 roku wzniesiono nawy, nikt nie umiał zbudować kopuły tych rozmiarów. Katedra czekała więc nieukończona 50 lat. Jedynym architektem, który twierdził, że tego dokona był Filippo Brunelleschi. Postawił on jednak warunek, że nikomu nie powie jak to zrobił. Dotychczas nie znaleziono żadnego szkicu ani projektu architekta. Zagadkę budowy kopuły współcześni architekci próbują rozwikłać już od ponad 30 lat.

Baptysterium św. Jana

Kolejną zagadką Florencji jest Baptysterium św. Jana. Ośmiokątna budowla pokryta białym i zielonym marmurem, powstała prawdopodobnie na miejscu rzymskiej świątyni. Największą sławę zyskały jego drzwi, nazwane przez Michała anioła „Wrotami Raju”. Dziś historycy sztuki uważają je za jedno z największych arcydzieł renesansu. Na drzwiach znajduje się dziesięć płaskorzeźb przedstawiających postaci i wydarzenia ze Starego Testamentu, Józefa i jego braci, potop i Noego, Abrahama i Izaaka. Drzwi te wiążą się także z tajemnicą, którą znają tylko nieliczni. Te drzwi są wykonaną w brązie repliką. Oryginalne wrota znajdują się w pracowni konserwatorskiej. Drzwi przez 27 lat rzeźbił Lorenzo Ghiberti. Ukończył je w 1452 roku. Wrota Raju są wspaniałą spuścizną po artyście.

Michał Anioł i Leonardo da Vinci

Michał Anioł podobnie jak Leonardo da Vinci tworzył swoje dzieła w oparciu o badanie zwłok. Chcąc poznać tajniki ludzkiego ciała obaj artyści wykonywali sekcje zwłok, wówczas surowo zakazane przez kościół. Przeprowadzali, zatem swoje badania potajemnie. Obydwaj malarze podchodzili jednak do tematu różnie. Leonardo traktował ciało jak maszynę. Penetrując wnętrze ludzkiego organizmu pragnął pojąć, w jaki sposób działa to cudowne urządzenie. Natomiast Michała Anioła interesowało głównie to, jak układają się mięśnie, ponieważ chciał stworzyć idealny model ludzkiego ciała. To co łączy tych największych malarzy nie tylko Florencji, ale i całego świata to nie tylko niezrównany talent. Obydwaj artyści kroili zwłoki, aby stworzyć piękno.

Lukka

Lukka jest może mniej popularnym miejscem w Toskanii, niż jej stolica- Florencja, ale na pewno jest równie interesująca. Już samo wejście na starówkę Lukki jest ciekawe, wiedzie tylko przez kilka wejść w renesansowych murach otaczających ściśle Stare Miasto.

Miasteczko , co jest bardzo charakterystyczne, utrzymane jest w kolorach beżu, w jego różnych odcieniach, nadających miastu bardzo plastyczny wygląd. Na samym środku starówki znajduje się Piazza San Michele, z ciekawym i starym kościołem San Michele in Foro. Budowę kościoła rozpoczęto w jedenastym wieku, a piękną fasadę zdobią cztery poziomy frontonów z kolumnadami.

Spacer wąskimi uliczkami Lukki dostarcza niezapomnianych wrażeń, zewsząd dochodzą smakowite zapachy, w końcu to Włochy, wokół jest mnóstwo świetnych małych restauracji, prowadzonych przez lokalnych restauratorów. A wyborne penne z papryką i świeżą bazylią, do tego kieliszek toskańskiego stołowego wina i widok na plac San Michele, to wszystko, o czym może marzyć turysta szukający chwili wytchnienia po całodziennym zwiedzaniu uroków Toskanii.

Po obiedzie można jeszcze udać się na Piazza dell Amfiteatro przy północnych murach starówki w Lukce. Plac nosi nazwę po rzymskim amfiteatrze, który tutaj kiedyś się znajdował. Obecnie tylko jego charakterystyczny owalny kształt przypomina o tym, ale wygląda to bardzo ciekawie. Wokół placu znajdziemy markowe sklepy i kawiarenki, a właściwie lodziarnie, w jednej z nich warto zatrzymać się na przepyszne i ogromne lody, podziwiając przy tym różne odcienie beżu na fasadach kamienic wokół placu.

Toskańskie wino

Producenci wina w Toskanii wytwarzają nie tylko typowe wina stołowe, tak zwane vino da tavola, ale również te wyższej kategorii, spełniające warunki klasyfikacji pod względem pochodzenia winogron czy ich odmiany. Jednak nawet te stołowe wina z winnic toskańskich, spożywane do obiadu czy kolacji, są wyśmienite i wcale nie najniższej jakości.

Bardzo charakterystyczne jest, że przy winnicach istnieją punkty sprzedaży wina beczkowego, zwanego fusole, nalewanego bezpośrednio z beczki do plastikowych butelek po napojach. Oczywiście, można także kupić wino butelkowe, w różnych cenach, sprzedawane w sklepach. Jednak to beczkowe wino jest nie tylko dobre, ale także bardzo tanie, nic dziwnego, że turyści chętnie zaopatrują się w nie, traktując to jako lokalny koloryt, ubarwiający wakacje.

Wino beczkowe, czyli fusole, to głównie wina z grupy Merlot, półwytrawne, świetne towarzystwo dla wszelkich odmian spaghetti. Natomiast najbardziej znanym winem toskańskim jest, oczywiście, Chianti, wino czerwone wytrawne, nalewane zwykle do charakterystycznych pękatych butelek, zwanych od kształtu fiasco, w oplocie z rafii. Wino Chianti jest znane na całym świecie, jednak jako wino regionalne ma różną jakość, w zależności od winnicy. W restauracjach włoskich, szczególnie w Toskanii, wino to jest podawane jako stołowe w małych karafkach, o pojemności 0,5l i 0,25l.

Natomiast w ścisłym regionie Chianti, między Florencją a Sieną, produkowane jest wino Chianti Classico, o bardzo wysokiej jakości, a w związku z tym i bardzo drogie.

Santa Maria del Fiore

Do ciekawszych zabytków Toskanii z całą pewnością można zaliczyć katedrę Santa Maria del Fiore we Florencji, jeden z najsłynniejszych kościołów na całym świecie ze względu na swoje rozmiary i historię powstawania. Ta monumentalna budowla ma około stu metrów wysokości, jej wnętrze natomiast ma 153 metry długości.

Budowę katedry rozpoczęto pod koniec trzynastego wieku wokół istniejącego romańskiego kościoła katedralnego Santa Reparata. Pod koniec czternastego wieku stary kościół został zburzony, na jego miejscu istniała już katedra, chociaż jej wschodnia część została ukończona dopiero na początku piętnastego wieku. Kościół został konsekrowany w 1436 roku, jego nazwa pochodzi od złotego kwiatu, który został podarowany miastu przez papieża Eugenio IV. W następnych latach została dobudowana nad sklepieniem latarnia zwieńczona złocistą kulą. Najdłużej trwało wykończenie fasady katedry, bo aż do dziewiętnastego wieku. Przez trzysta lat organizowano konkursy na jej zaprojektowanie, które zwykle nie zyskiwały akceptacji kolejnych dostojników kościelnych. Zakończyły się pomyślnie dopiero pod koniec dziewiętnastego wieku, gdy propozycja architekta Emilia de Fabris zyskała przychylność i fasada w stylu neogotyckim, z kolorowych marmurów, w końcu powstała, a tym samym po sześciuset latach została ukończona budowa katedry Santa Maria del Fiore.

W południowej części warto obejrzeć Porta della Mandorla, z przepięknymi płaskorzeźbami z XV wieku. Również kolorowa marmurowa posadzka, wykonywana niemal przez półtora wieku zasługuje na uwagę.

Jednym z zamków, wartych obejrzenia chociaż z zewnątrz, jest Castello di Brolio, siedziba rodu Ricasoli od XII wieku. Obecnie urzęduje tam trzydziesty drugi z kolei baron z tej linii, wnętrza zamku nie są udostępnione dla zwiedzających ze względu na to, że nadal są prywatną rezydencją, zamieszkałą przez gospodarzy. Zamek położony jest stosunkowo niedaleko Sieny, którą widać na wzgórzach.

Castello di Brolio został wybudowany jako budowla romańska, ale historia dobudowywała kolejne elementy, razem z najmłodszą, neogotycką częścią. Obecnie nazwa zamku kojarzy się jeszcze z czymś, zwłaszcza miłośnikom wina- to z winnic barona Ricasoli pochodzi znana marka wina Chianti Classico, które jest już dostępne także w Polsce.

Otoczenie zamku można zwiedzać do godziny trzynastej. Warto zajrzeć do rodowej kaplicy, gdzie w krypcie pochowani są kolejni mieszkańcy zamku. Ale najpiękniejsze są tereny wokół zamku, zielone, przepięknie ukształtowane, z alejkami cyprysów i bukszpanów. Sam zamek robi niesamowite wrażenie, warto pooglądać nawet detale, jak średniowieczne kołatki, rzeźby głów lwiątek po bokach drzwi prowadzących do środka. A okolica zamku wydaje się cicha i niezamieszkała, jakby nie chciała nam przeszkadzać w kontemplacji widoków.

Bazylika Santa Croce

Jeżeli pod jednym dachem spoczywają Michał Anioł, Dante Alighieri, Galileusz i Niccolo Machiavelli, oznacza to, że nie może to być budynek zwyczajny. I nie jest – kościół Santa Croce we Florencji to jedna z najwspanialszych piętnastowiecznych budowli we Włoszech. Mimo że budowę rozpoczęto pod sam koniec XII stulecia, ostatnie prace trwały tu aż do 1442 roku. Rok później kościół konsekrowano.

W późniejszych lat dokonywano kolejnych zmian – z XV wieku pochodzą jeszcze sukcesywnie dodawane kaplice i dziedziniec klasztorny. Neogotycka fasada, wieńcząca kościół, to już pozostałość XIX-wiecznej rozbudowy. Imponująca budowla ma dzisiaj plan krzyża egipskiego, zaś nawy boczne odseparowane są rzędami prostych ośmiobocznych filarów. W głównej kaplicy – Capella Maggiore – znajdują się freski z 1380 roku, autorstwa Agnola Gaddiego, które opisują legendę o Świętym Krzyżu, od którego to wzięła się nazwa kościoła, jak i placu, przy którym obecnie się on znajduje.

Tym, co budzi szczególne zainteresowanie, jest cały szereg kaplic, między innymi: Castellanich, z polskim akcentem – tam spoczywa Michał Bogoria-Skotnicki, Michał Kleofas Ogiński czy Aleksandra Moszczeńska, wybranka Juliusza Słowackiego. Kolejne kaplice – Baroncellich, Medyceuszów, Veluttich, Peruzzich czy Salvatich – również kryją grobowce sław, zaś ich bogate zdobienia zapierają dech w piersiach. Całości emocji dodaje lista pochowanych w kościele Santa Croce, którą otwiera sam Michał Anioł Buonarotti, zaś uzupełniają Galileusz, Vittoria Alfieri, Niccolo Machiavelli, Leonardo Bruni, Leone Battista Alberti, Ugo Foscolo czy Julia Clary-Bonaparte i Charlotta Bonaparte – najbliższa rodzina Józefa Bonaparte, brata Napoleona. Wbrew powszechnej opinii, we Florencji nie spoczywa Dante Alighieri, pochowany w rzeczywistości w Rawennie. W kościele św. Krzyża jest za to jego cenotaf (symboliczny wyłącznie grobowiec).

Koniec końców, kościół Santa Croce należy do najciekawszych zabytków sakralnych Włoch. I choć można by doszukiwać się obiektów większych, o być może ciekawszej architekturze, największe wrażenie tworzą tutaj pochowani. Obecność Michała Anioła czy Galileusza, choć tak przecież iluzoryczną, wprost wyczuwa się w atmosferze.

Galeria Uffizi

Paryski Luwr i madryckie Prado. Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku i Neue Nationalgalerie w Berlinie czy Nowa Pinakoteka w Monachium. Wszyskie te galerie na stałe wpisały się w krajobraz swych miast, stanowiąc jednocześnie ich jedną z największych atrakcji. Podobnie jest z Galerią Uffizi w toskańskiej Florencji.

Galeria Uffizi, czy też Galleria degli Uffizi, jak brzmi jej włoska nazwa, założona została pod koniec XVI wieku, w 1581 roku. Położony w sąsiedztwie Piazza della Signoria, budynek składa się z dwóch prostokątnych części, które łączy trzecia, z galerią usytuowaną w kierunku Arno. I choć sama budowla jest interesująca, jak w przypadku większości muzeów sztuki, jej prawdziwe piękno skryte jest wewnątrz. Wspaniałe zbiory stawiają Uffizi w pierwszym rzędzie światowych galerii.

Arcydzieła rozdzielone zostały pomiędzy dwa piętra. Na pierwszym mieści się Gabinet Rysunków i Sztychów, wywodzący się z siedemnastowiecznej kolekcji Leopolda Medyceusza. Szybko jednak należy udać się na poziom drugi. By wymienić tylko kilka spośród najbardziej znanych obrazów: Madonna, Wiosna i Narodziny Wenus Sandro Botticellego, Święta Rodzina Michała Anioła, Portret ojca Albrechta Dürera, Portret Izabelli Brandt Rubensa, Zwiastowanie czy Chrzest Leonarda da Vinci, Cudowna Madonna ze szczygłem oraz Papież Leon X z kardynałami Giulliem de’Medici i Luigim de’Rossi Michała Anioła i wreszcie Bachus i Meduza Caravaggio. Prawda, że wykaz ten robi imponujące wrażenie? A to przecież tylko nieliczne spośród tysięcy arcydzieł Galerii Uffizi. Wszakże na uwagę zasługuje również kolekcja autoportretów – to doskonała okazja, by zobaczyć, jak sami siebie widzieli Bernini, Rembrandt, Rubens, van Dyck czy Delacroix.

Trudno, żeby tak doskonale wyposażona galeria była pomijana przez turystów. Jednakże z jej popularnością wiążę się także pewne niedogodności – przed wejściem ustawiają się zwykle nawet kilometrowe kolejki, zaś zakup biletu, zwłaszcza w szczycie turystycznego sezonu, bywa wręcz niemożliwy. Na szczęście jednak udostępniono możliwość internetowej rezerwacji biletu, zatem wystarczy już na dzień wcześniej zgłosić chęć zwiedzenia Galerii Uffizi, by potem nie mieć żadnych problemów z dostaniem się do środka.

Katedra w Sienie

Do najciekawszych zabytków Toskanii z pewnością zaliczyć trzeba katedrę w Sienie. Powstały w XIII wieku budynek w doskonałym stanie zachował się i funkcjonuje do dzisiaj, przez co jest jednym z najchętniej odwiedzanych obiektów regionu.

Historia katedry sięga jednakże nieco dalej niż XII wieku, bowiem w miejscu, gdzie stoi obecny budynek, już w IX wieku znajdowały się zabudowania sakralne. I to nie byle jakie – oprócz kościoła, był tu jeszcze pałac biskupi. Budowa obecnej katedry rozpoczęła się już w XIII wieku, tym niemniej nie ma dokładnych informacji na temat postępów prac – można jedynie wnioskować na podstawie czasów dostaw poszczególnych materiałów. Na XIV wiek zaplanowano i nawet rozpoczęto przebudowę, jednakże – w związku z “czarną śmiercią”, epidemią dżumy, która spustoszyła Europę – prace zarzucono i nigdy już nie wznowiono, czego ślady widoczne są do dziś.

Podczas gdy za całość projektu katedry odpowiadał Nicola Pisano, trójosiowa fasada – najwspanialsza ozdoba świątyni – to dzieło jego syna, Giovanniego. Jeżeli jednak katedra z zewnątrz robi imponujące wrażenie, to nie ma chyba takich słów, którymi oddać można by jej wnętrze. Główny ołtarz, marmurowa posadzka, zdobiona miedzią kopuła i ambona, dzieło starszego Pisano, nie mają sobie równych. Katedrę zdobią jeszcze dzieła najsłynniejszych włoskich twórców – Donatello, Michała Anioła czy Berniniego – co sprawia, że niewiele na świecie jest budowli, które poszczycić mogłyby się choć porównywalnym rozmachem. I choć katedra niewątpliwie przyćmiewa większość włoskich zabytków, należy pamiętać, że nie jest ona jedynym godnym uwagi zabytkiem Sieny. Główny rynek (Piazza del Campo), przy którym stoi chociażby Palazzo Pubblico (zbudowany na przełomie XIII i XIV wieku pałac) i Torre del Mangia (pałacowa dzwonnica) czy poszczególne muzea także godne są odwiedzenia. Fakt faktem, zabytkowe centrum Sieny wpisane zostało na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO, stąd na dokładniejsze zwiedzenie miasta trzeba poświęcić co najmniej kilka dni. Prawdę powiedziawszy, rzeczywiście warto. W przeciwieństwie do wielu innych włoskich miast, Siena naprawdę godna jest swojej sławy.